Nowelizacją Kodeksu Karnego od dnia 14 marca 2024 r. wprowadzono przepis art.44b i następne, które przewidują dodatkową formę przepadku pojazdu mechanicznego, jeżeli sprawca:
- spowodował katastrofę, jej bezpośrednie niebezpieczeństwo lub wypadek, a stężenie alkoholu we krwi przekraczało 1 promil;
- prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, a stężenie alkoholu we krwi przekraczało 1,5 promila;
- prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości (stężenie alkoholu we krwi przekraczało 0,5 promila) w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów, albo gdy sprawca był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo za przestępstwo komunikacyjne popełnione w stanie nietrzeźwości.
Ponadto sąd może fakultatywnie orzec przepadek pojazdu, jeśli sprawca spowodował katastrofę, jej bezpośrednie niebezpieczeństwo lub wypadek, a stężenie alkoholu we krwi przekraczało 0,5 promila, ale nie było wyższe niż 1 promil.
W sytuacji, gdy pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy albo po popełnieniu przestępstwa sprawca zbył, darował lub ukrył podlegający przepadkowi pojazd, sąd orzeka jego równowartość.
Jak informują Krajowa Administracja Skarbowa (która dokonuje sprzedaży pojazdów w takiej procedurze) po roku obowiązywania przepisów dokonano sprzedaży likwidacyjnej aż 1228 pojazdów.
Problemem w zastosowaniu przepisów jest dyskryminacja sprawców poruszających się pojazdami o różnej wartości. Jeden samochód może kosztować 2.000 zł, natomiast inny 500.000 zł. Zastosowanie przepisów jest bez znaczenia dla wartość pojazdu. Powoduje to głosy o nierówności przepisów, względem np. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie wskazano, że każdy powinien być równy wobec prawa. Podnoszone jest także, że przepisy te nie indywidualizują kary, to znaczy że kara ma oddziałowywać na sprawcę o której decyduje sąd natomiast dolegliwość finansowa nie zawsze jest najodpowiedniejszą formą reakcji na przestępstwo i nie zawsze spełni swe cele. Wprowadzony obowiązek pozbawia Sąd dostosowania sankcji do danej sytuacji.
W praktyce kancelarii, mamy informacje, że sądy różnie podchodzą do zastosowania przepisów o przepadku. Są sądy, czy też sędziowie, którzy w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów nie stosują przepadku pojazdów, wskazując właśnie na naruszenie przez te przepisy najwyższego rangą aktu prawnego – Konstytucji.
Aktualnie przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się postępowanie o sygn. P 6/24, gdzie Sad inicjujący postępowanie Sąd Rejonowy w Jarosławiu, II Wydział Karny zadał pytanie czy czy art. 178a § 5 k.k. – w zakresie w jakim obliguje sąd kamy do orzeczenia przepadku pojazdu – jest zgodny z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. W tej sprawie wypowiedział się Rzecznik Praw Obywatelskich, który przystąpił do sprawy i podniósł, że przepis art. 44b § 2 kk jest niezgodny z Konstytucją.
Wydanie orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny może rozwiać wątpliwości i ukształtować linię orzeczniczą sądów powszechnych.
W przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdzi niezgodność znowelizowanych przepisów z Konstytucją będzie możliwość dla osób skazanych co do których zastosowano przepadek, wznowienia postępowania w trybie art. 272 k.p.k. Natomiast pamiętać należy, że jest na to zaledwie 3 miesiące od wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Na dziś nie jest znany termin rozpoznania sprawy przez Trybunał Konstytucyjny.
Adwokat Przemysław Babiarz
Świadczymy pomoc prawną dla osób, które zostały zatrzymane jadą po spożyciu alkoholu lub środków odurzających. Obsługujemy sprawy na terenie całej Polski. Istnieje możliwość spotkania w Kancelarii w Bielsku-Białej i Andrychowie. Zapraszamy do kontaktu tel 732-732-739
